दक्षिण आफ्रिकेतील ज्येष्ठ कायदेतज्ज्ञाचा जागतिक स्तरावर सन्मान
ओस्लो/ नवी दिल्ली (Nobel Peace Prize 2026) : भारतीय-तमिळ वंशाच्या दक्षिण आफ्रिकन कायदेतज्ज्ञ नवनेथम ‘नवी’ पिल्लई (Navanetham Navi Pillai) यांना 2026 चा नोबेल शांतता पुरस्कार जाहीर झाला आहे. आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे महत्त्व अधोरेखित करणे, मानवाधिकारांचे संरक्षण करणे आणि संघर्षग्रस्तांना न्याय मिळवून देण्यासाठी केलेल्या कार्याची दखल घेत त्यांना हा प्रतिष्ठेचा पुरस्कार देण्यात आला आहे.
वयाच्या 85 व्या वर्षी हा सन्मान मिळवणाऱ्या पिल्लई (Navanetham Navi Pillai) यांनी कायदा आणि आंतरराष्ट्रीय न्यायव्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. त्या दक्षिण आफ्रिकेच्या उच्च न्यायालयात न्यायाधीशपदी नियुक्त होणाऱ्या पहिल्या अश्वेत महिल्या ठरल्या होत्या. वर्णभेदाच्या काळात अन्यायाविरुद्ध कायदेशीर लढा देण्यापासून ते आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मानवाधिकारांच्या संरक्षणासाठी कार्य करण्यापर्यंत त्यांचा प्रवास उल्लेखनीय राहिला आहे.
संयुक्त राष्ट्रांतही बजावली महत्त्वाची भूमिका
नवी पिल्लई (Navanetham Navi Pillai) यांनी 2008 ते 2014 या कालावधीत संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार उच्चायुक्त म्हणून काम पाहिले. याशिवाय, त्यांनी आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयात न्यायाधीश म्हणून काम केले असून रवांडातील नरसंहाराशी संबंधित खटल्यांची सुनावणी करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायाधिकरणाच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारीही सांभाळली. त्यांच्या कार्याचा मुख्य उद्देश गंभीर गुन्ह्यांसाठी जबाबदार असलेल्या व्यक्तींना कायद्याच्या चौकटीत आणणे आणि पीडितांना न्याय मिळवून देणे हा राहिला आहे. मानवाधिकारांचे उल्लंघन करणाऱ्यांना जबाबदार धरण्याच्या त्यांच्या भूमिकेची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आली आहे.
नेल्सन मंडेलांच्या लढ्याशीही संबंध
वर्णभेदविरोधी चळवळीतील कार्यकर्त्यांना कायदेशीर मदत देण्यापासून पिल्लई (Navanetham Navi Pillai) यांच्या सार्वजनिक जीवनातील कार्याची सुरुवात झाली. नेल्सन मंडेला (Nelson Mandela) यांच्यासह वर्णभेदाविरुद्ध आवाज उठवणाऱ्यांच्या हक्कांच्या संरक्षणासाठी त्यांनी भूमिका बजावली. पुढे आंतरराष्ट्रीय न्यायव्यवस्थेतील विविध जबाबदाऱ्या पार पाडताना त्यांनी न्याय, समानता आणि मानवी प्रतिष्ठा या मूल्यांना प्राधान्य दिले. नॉर्वेजियन नोबेल समितीने (Nobel Peace Prize 2026) त्यांच्या प्रदीर्घ कार्याची दखल घेत शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याला बळकटी देण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांचा गौरव केला आहे.
2026 हे नोबेल पुरस्काराचे 125वे वर्ष
नोबेल शांतता पुरस्कार (Nobel Peace Prize 2026) हा जगातील प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय सन्मानांपैकी एक मानला जातो. यंदाच्या पुरस्कारासाठी नॉर्वेजियन नोबेल समितीला एकूण 287 उमेदवारांची नामांकने मिळाली होती. त्यामध्ये व्यक्तींबरोबरच विविध संस्थांचाही समावेश होता. 2025 मध्ये व्हेनेझुएलाच्या विरोधी पक्षनेत्या मारिया कोरिना मचाडो यांना लोकशाही हक्कांसाठी केलेल्या कार्याबद्दल नोबेल शांतता पुरस्कार प्रदान करण्यात आला होता. यंदा नवी पिल्लई (Navanetham Navi Pillai) यांच्या निवडीमुळे आंतरराष्ट्रीय न्याय, मानवाधिकार आणि शांततेसाठी कायद्याच्या माध्यमातून केलेल्या कार्याला पुन्हा एकदा जागतिक व्यासपीठावर महत्त्व प्राप्त झाले आहे.