FDAच्या भेसळविरोधी कारवाईनंतर बाजारातील पुरवठ्यावर परिणाम; मागणी कायम असल्याने दुधाच्या दरात वाढ
पुणे जिल्ह्यात शेतीला पूरक व्यवसाय म्हणून दुग्ध व्यवसाय करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी सध्याची परिस्थिती काहीशी दिलासादायक ठरत आहे. दुधातील भेसळीविरोधात अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) सुरू केलेल्या व्यापक कारवाईनंतर बाजारात भेसळयुक्त दुधाचा पुरवठा कमी झाल्याचे चित्र आहे. परिणामी उपलब्ध दुधाचे प्रमाण घटले असून, मागणीच्या तुलनेत पुरवठा कमी पडल्याने दुधाच्या दरात वाढ झाली आहे.
पुणे जिल्ह्यातील अनेक शेतकरी शेतीसोबत पशुपालन आणि दूध व्यवसायावर अवलंबून आहेत. मात्र जनावरांसाठी लागणाऱ्या खाद्याच्या वाढत्या किमती, देखभालीचा खर्च आणि दुधाला मिळणारा तुलनेने कमी दर यामुळे या व्यवसायातून अपेक्षित उत्पन्न मिळवणे आव्हानात्मक बनले होते. आता दुधाच्या बाजारभावात झालेल्या वाढीमुळे या शेतकऱ्यांना काही प्रमाणात आर्थिक फायदा मिळू लागला आहे.
FDAची राज्यभर तपासणी मोहीम
दुधातील भेसळ रोखण्यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाकडून राज्यभर विविध ठिकाणी तपासणी आणि कारवाई केली जात आहे. दूध संकलन केंद्रे, डेअरी, वाहतूक व्यवस्था, वितरण साखळी तसेच दूध विक्रीच्या ठिकाणी तपासण्या करण्यात आल्या. या मोहिमेत भेसळयुक्त किंवा आरोग्यास घातक दूध जप्त करण्यात आले असून, संबंधित आस्थापनांविरोधात कठोर कारवाई करण्यात आली आहे.
मागणी कायम, पुरवठा घटल्याने दर वाढले
भेसळयुक्त दुधाचा बाजारातील प्रवाह कमी झाल्यानंतर उपलब्ध दुधाच्या प्रमाणावर त्याचा परिणाम झाला आहे. ग्राहकांकडून असलेली मागणी मात्र कायम राहिल्याने मागणी आणि पुरवठ्यात तफावत निर्माण झाली. याच परिस्थितीचा परिणाम म्हणून दुधाच्या बाजारभावात वाढ झाली आहे. मुंबईच्या घाऊक बाजारातही दुधाचे दर वाढल्याचे चित्र असून, भेसळविरोधी कारवाईमुळे पुरवठ्यावर परिणाम झाल्याची चर्चा आहे.
पुण्यात प्रतिलिटर १० रुपयांची वाढ
पुणे जिल्ह्यात दुधाचा दर पूर्वी सुमारे ३५ रुपये प्रतिलिटर होता. आता तो जवळपास ४५ रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे. म्हणजेच प्रतिलिटर सुमारे १० रुपयांची वाढ झाली आहे. पूर्वी मिळणाऱ्या दुधाच्या दरातून जनावरांचे खाद्य आणि पालनपोषणाचा खर्च भागवताना शेतकऱ्यांना अडचणी येत होत्या. वाढलेल्या दरामुळे खर्च वजा केल्यानंतर शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात काही प्रमाणात सुधारणा होण्याची शक्यता आहे.
भेसळ रोखण्यासाठी करण्यात आलेल्या कारवाईचा फायदा दर्जेदार आणि प्रामाणिकपणे दूध उत्पादन करणाऱ्या शेतकऱ्यांना मिळत असल्याची भावना व्यक्त केली जात आहे. उत्पादित दुधाला चांगला बाजारभाव मिळू लागल्याने दुग्ध व्यवसायाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनही सकारात्मक होत असल्याचे चित्र आहे.
दरम्यान, दूध उत्पादनाच्या तुलनेत बाजारातील उपलब्धता कमी राहिली आणि ग्राहकांची मागणी कायम राहिली, तर आगामी काळात दुधाचे दर आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. सध्याचा दर कायम राहावा आणि भविष्यात दुधाला आणखी चांगला भाव मिळावा, अशी अपेक्षा दुग्ध व्यावसायिकांकडून व्यक्त होत आहे.
