भारतात डिजिटल जनगणनेची ऐतिहासिक सुरुवात; केंद्र सरकारचे नागरिकांना आवाहन

पंतप्रधान मोदी, राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मू, अमित शाह यांनी केले शुभारंभ

नवी दिल्ली (India Census 2027) : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी (Narendra Modi) यांनी स्वतः स्व-गणना पूर्ण करून जनगणना 2027 च्या पहिल्या टप्प्याचे उद्घाटन केले. या पहिल्या टप्प्यात घरांची नोंदणी करणे आणि घरांची माहिती गोळा करण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे आणि हा टप्पा प्रथमच पूर्णपणे (India Census 2027) डिजिटल पद्धतीने घेतला जात आहे. स्वातंत्र्यानंतरची ही भारताची आठवी आणि एकूण सोळावी जनगणना असेल, ज्यामध्ये प्रथमच स्व-गणनेचा पर्याय उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. पंतप्रधान मोदींनी (Narendra Modi) लोकांना त्यांच्या घराचा तपशील स्वतः नोंदवून या ऐतिहासिक प्रक्रियेत सक्रियपणे सहभागी होण्याचे आवाहन केले.

माननीय राष्ट्रपति श्रीमती द्रौपदी मुर्मू, माननीय उपराष्ट्रपति श्री सी. पी. राधाकृष्णन, माननीय प्रधानमंत्री श्री नरेंद्र मोदी एवं माननीय केंद्रीय गृह एवं सहकारिता मंत्री श्री अमित शाह ने #जनगणना2027 में स्व-गणना कर भागीदारी निभाई, डिजिटल जनगणना की नई शुरुआत।

Hon’ble President… pic.twitter.com/QXGhJBXPEr

— Census India 2027 (@CensusIndia2027) April 2, 2026

पंतप्रधान मोदींनी ही पोस्ट लिहिली भारताच्या लोकांसाठी

'एक्स' या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरील एका पोस्टमध्ये पंतप्रधान मोदींनी (Narendra Modi) लिहिले की, "मी माझी स्व-गणना पूर्ण केली आहे. आजपासून जनगणना 2027 च्या पहिल्या टप्प्याला सुरुवात होत आहे. ज्यामध्ये घरांची यादी आणि गृहनिर्माण-संबंधित कामांचा समावेश आहे. ही (India Census 2027) जनगणना प्रथमच डिजिटल माध्यमांद्वारे माहिती गोळा करत आहे. यामुळे भारतातील लोकांना त्यांच्या कुटुंबाचा तपशील स्वतः नोंदवण्याचे सामर्थ्यही मिळत आहे. मी भारतातील लोकांना आवाहन करतो की त्यांनी त्यांच्या कुटुंबाचा तपशील स्वतः नोंदवावा आणि जनगणना प्रक्रियेत सहभागी व्हावे."

आज से आरंभ हो रही जनगणना की पहली प्रक्रिया ‘आवास गणना’ के तहत अपने दिल्ली स्थित आवास पर स्व-गणना (Self-Enumeration) का फॉर्म भरा। भारत की विकास यात्रा को गति देने और प्रत्येक देशवासी तक सरकार की योजनाओं का समुचित लाभ पहुँचाने में इस प्रक्रिया की महत्त्वपूर्ण भूमिका होगी।

जल्द ही… pic.twitter.com/UwfSZnDaLm

— Amit Shah (@AmitShah) April 1, 2026

जनगणना २०२७ इतकी महत्त्वाची का?

• ही (India Census 2027) जनगणना प्रक्रिया जगातील सर्वात मोठी असेल, जी पूर्णपणे डिजिटल पद्धतीने पार पाडली जाईल.
• स्वातंत्र्यानंतरची ही भारताची आठवी आणि एकूण सोळावी जनगणना आहे. स्व-गणनेचा पर्यायही प्रथमच उपलब्ध आहे.
• जनगणना 2027 दोन टप्प्यांत घेतली जाईल, ज्यातील पहिला टप्पा घरांची यादी आणि गृहनिर्माण जनगणना (HLO) असेल.
• राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांच्या सोयीनुसार, एप्रिल ते सप्टेंबर 2026 या सहा महिन्यांच्या कालावधीत हे 30 दिवसांत पूर्ण केले जाईल.
• या 30 दिवसांच्या घरोघरी जाऊन (India Census 2027) जनगणना करण्याच्या मोहिमेच्या अगदी आधी, 15 दिवसांसाठी स्वयं-गणना करण्याचा पर्याय देखील उपलब्ध असेल.
• जनगणना 2027 साठी संदर्भ तारीख 1 मार्च 2027 रोजी 00.00 वाजता आहे.
• लडाख आणि जम्मू व काश्मीरचा बर्फाच्छादित प्रदेश, तसेच उत्तराखंड आणि हिमाचल प्रदेश या राज्यांसाठी ही तारीख 1ऑक्टोबर 2026 रोजी 00.00 वाजता असेल.

President Droupadi Murmu participated in the self-enumeration initiative of the Government of India for Census 2027 at Rashtrapati Bhavan. This Census is being conducted in digital mode for the first time.

The President self-enumerated her household details in the portal… pic.twitter.com/figZns8YBH

— President of India (@rashtrapatibhvn) April 1, 2026