दुसऱ्यांदा जन्मतारीख दुरुस्त करताना अधिक तपासणी; जन्म प्रमाणपत्रासह अतिरिक्त कागदपत्रांची मागणी होऊ शकते
आधार कार्डमध्ये जन्मतारीख चुकीची नोंद झाल्यानंतर ती दुरुस्त करण्याची प्रक्रिया प्रत्येक वेळी सारखी राहात नाही. विशेषतः यापूर्वी जन्मतारीख बदलण्यात आली असेल, तर पुढील बदलासाठी UIDAI कडून अधिक काटेकोर पडताळणी केली जाऊ शकते. त्यामुळे केवळ दुसरे ओळखपत्र सादर करून जन्मतारीख बदलली जाईलच, असे नाही.
भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) २४ डिसेंबर २०२५ रोजी जारी केलेल्या नियमांमध्ये जन्मतारीख बदलासंदर्भातील प्रक्रिया स्पष्ट केली आहे. त्यानुसार, आधारमधील जन्मतारीख एकापेक्षा अधिक वेळा बदलण्याची विनंती केवळ ठरावीक परिस्थितींमध्येच मान्य केली जाऊ शकते.
जन्म प्रमाणपत्र ठरू शकते महत्त्वाचा पुरावा
आधारमधील जन्मतारीख दुरुस्त करताना जन्म प्रमाणपत्राला महत्त्वाचा पुरावा मानले जाते. एखाद्या व्यक्तीची जन्मतारीख यापूर्वी मार्कशीट, पासपोर्ट किंवा इतर वैध कागदपत्रांच्या आधारे अपडेट करण्यात आली असेल, तर पुन्हा बदलाची मागणी करताना जन्म प्रमाणपत्रासारखा अधिक ठोस पुरावा सादर करण्यास सांगितले जाऊ शकते.
याआधी आधारमध्ये जन्मतारीख नोंदवताना जन्म प्रमाणपत्रच वापरण्यात आले असेल आणि नंतर त्या प्रमाणपत्रातील माहिती दुरुस्त झाली असेल, तर त्याच जन्म नोंदणी क्रमांकासह सुधारित जन्म प्रमाणपत्र आवश्यक ठरू शकते. परिस्थितीनुसार शपथपत्र किंवा अतिरिक्त कागदपत्रेही मागवली जाऊ शकतात.
ऑपरेटरच्या चुकीमुळे नोंद बदलली असेल तर काय?
आधार नोंदणीच्या वेळी नागरिकाने योग्य कागदपत्रे दिली होती, मात्र ऑपरेटरच्या चुकीमुळे जन्मतारीख चुकीची नोंदवली गेली असल्यास अशा प्रकरणाची स्वतंत्रपणे तपासणी होऊ शकते. उपलब्ध रेकॉर्डच्या आधारे चूक स्पष्ट झाल्यास नियमांनुसार जन्मतारीख दुरुस्तीची प्रक्रिया लागू होऊ शकते.
मात्र एखाद्या व्यक्तीने जाणीवपूर्वक चुकीची माहिती दिली किंवा बनावट कागदपत्रांचा वापर केल्याचे तपासात आढळल्यास प्रकरण अधिक गंभीर होऊ शकते. अशा परिस्थितीत आधार निष्क्रिय केला जाऊ शकतो आणि योग्य तसेच ऑनलाइन पडताळणी करता येणारा पुरावा सादर करण्याची आवश्यकता निर्माण होऊ शकते. गंभीर बाबींमध्ये कायदेशीर कारवाईची शक्यताही नाकारता येत नाही.
जन्मतारीख बदलल्यानंतर वयाचीही पडताळणी
जन्मतारीख दुरुस्त केल्यानंतर आधार तयार करताना संबंधित व्यक्तीचे वय निर्धारित श्रेणीशी जुळते की नाही, याचीही तपासणी होऊ शकते. नोंदवलेल्या जन्मतारखेच्या आधारे वयाच्या श्रेणीत विसंगती आढळल्यास संबंधित विनंती नाकारली जाऊ शकते किंवा आधार निष्क्रिय होण्याची शक्यता असते.
त्यामुळे आधार कार्डमध्ये जन्मतारीख बदलण्याची आवश्यकता असल्यास योग्य आणि वैध कागदपत्रांसहच दुरुस्तीची प्रक्रिया करणे महत्त्वाचे ठरते.
